โปรแกรม CamStudio เป็นโปรแกรมสำหรับบันทึกภาพเคลื่อนไหวหน้าจอ รวมถึงการบันทึกเสียงเก็บไว้เป็นไฟล์วีดีโอ ซึ่งเราสามารถใช้เป็นสื่อการสอนต่าง ๆ ได้เป็นอย่างดี โปรแกรม CamStudio เป็นโปรแกรมประเภท Open Source ที่เราสามารถนำมาใช้งานได้ฟรี ไม่เหมือนโปรแกรม Camtasia Studio ซึ่งเป็นโปรแกรมที่ต้องซื้อลิขสิทธิ์มาใช้ หรือบางคนอาจจะใช้โปรแกรมผิดกฏหมายที่ Copy มา หากนำมาใช้เป็นสื่อการสอนมีโอกาสสูงที่จะโดนการตรวจสอบลิขสิทธิ์และถูกจับ ได้ เพราะไฟล์ที่บันทึกจากทุกโปรแกรมถ้าตรวจสอบจริง ๆ จะมีการบันทึกข้อมูลของโปรแกรมที่สร้างไว้ด้วย และสามารถตรวจสอบได้ว่าใช้โปรแกรมที่ถูกต้องตามลิขสิทธิ์หรือไม่

แม้ว่าโปรแกรม CamStudio จะเป็นโปรแกรม Open Source แต่ก็มีความสามารถมากทีเดียว ในบทความนี้จะอธิบายการติดตั้งและใช้งานโปรแกรม CamStudio กันครับ

เริ่มจากการดาวน์โหลดโปรแกรมที่ http://camstudio.org/dev/CamStudio.2.5.b1.bin.zip มาเก็บไว้ที่เครื่องแล้วทำการแตกไฟล์ จะได้ไฟล์ดังรูป

สร้าง Shortcut ของโปรแกรมไปไว้ที่หน้า Desktop โดยการคลิกขวาที่ไฟล์ Recoder.exe แล้วเลือกที่ Sent to Desktop (Create Shortcut) เพื่อให้การเรียกใช้งานได้ง่ายขึ้นดังรูปด้านล่าง

จากนั้นลองเปิดใช้งานโปรแกรม หากเปิดใช้งานโปรแกรมไม่ได้ให้ดาวน์โหลดไฟล์ http://camstudio.org/dev/mfc71.dll มาไว้ในโฟลเดอร์ของโปรแกรม หากยังไม่ได้ให้คัดลอกไฟล์นี้ไปยัง C:\Windows\System32 แล้วรีสตาร์ทเครื่องใหม่

 

การติดตั้ง Codec เพื่อใช้กับ Camstudio

ในการบันทึกไฟล์วีดีโอจะมีรูปแบบการเข้ารหัสบีบอัดไฟล์หลายรูปแบบ เพื่อให้ได้ไฟล์ที่มีขนาดเล็กลง แต่ในการบีบอัดจะมีการตัดทอนรายละเอียดไปบ้างตามอัตราส่วนการบีบอัด ดังนั้นเราต้องเลือกรูปแบบ และอัตราส่วนการบีบอัดที่เหมาะสมกับงาน ในบทความนี้ได้เลือกใช้การบีบอัดสัญญาณภาพแบบ x.264 และการบีบอัดเสียงแบบ MP3 โดยเราต้องติดตั้ง Codec x.264 vfw และ LAME MP3 ก่อนดังนี้

การติดตั้ง x.264 vfm

ดาวน์โหลดไฟล์ Codec x.264 vfm ที่ http://sourceforge.net/projects/x264vfw หรือ x264vfw_20_1195bm_19501.zip มาเก็บไว้ในเครื่อง แล้วดับเบิ้ลคลิกเพื่อติดตั้ง จะแสดงหน้าจอดังรูปด้านล่าง ให้กด Next ไปเรื่อย ๆ จนเสร็จ

การติดตั้ง Codec LAME MP3

ดาวน์โหลด Codec LAME MP3 ACM ที่ http://www.free-codecs.com/download/LAME_ACM_Codec.htm หรือ lameACM-3.98.2.zip มาเก็บไว้ในเครื่อง แล้วทำการแตกไฟล์ จะได้ไฟล์ดังรูปด้านล่าง

 

การติดตั้งให้คลิกเมาส์ปุ่มขวาที่ไฟล์ LameACM.inf แล้วเลือกที่เมนู Install ดังรูปด้านล่าง

 

โปรแกรมจะถามดังหน้าจอด้านล่างให้คลิกที่ Continue Anyway

 

การปรับแต่งโปรแกรม Camstudio

การปรับแต่งขนาดหน้าจอการบันทึกให้เลือกที่เมนู Region > Fixed Region แล้วกำหนดค่าดังรูป

เมนู Region จะมี 3 ตัวเลือกใช้สำหรับกำหนดพื้นที่หน้าจอที่เราจะบันทึกตามลักษณะการใช้งานดังนี้

Region ใช้ในกรณีที่เราต้องการกำหนดขนาดพื้นที่บันทึกเองอย่างอิสระ

Fixed Region ... ใช้กำหนดขนาดพื้นที่บันทึกแบบคงที่

Window ใช้สำหรับกำหนดพื้นที่กรอบหน้าต่างที่ต้องการบันทึก

Full Screen ใช้สำหรับการบันทึกทั้งหน้าจอ

ในบทความนี้เลือกเป็น Fixed Region ... เพื่อกำหนดพื้นที่บันทึกที่แน่นอน

กำหนดขนาดพื้นที่บันทึกที่ต้องการ ในบทความนี้กำหนดเป็น 512 X 384

Drag Corners to Pan หมายถึงเราสามารถลากเมาส์ที่ขอบของกรอบบันทึกเพื่อย้ายได้ จะกำหนดหรือไม่ก็ได้

 

การปรับแต่งค่า Video Options

เป็นการกำหนดค่าเพื่อเลือกรูปแบบการเข้ารหัสวีดีโอ โดยในที่นี้จะเลือกรูปแบบเป็น Divx เพื่อให้ขนาดไฟล์ที่บันทึกมีขนาดเล็ก การปรับแต่งให้เลือกที่เมนู Options > Video Options แล้วเลือกเป็น x264vfw - H.264/MPEG-4 AVC Codec ดังรูป

กำหนดค่า quality เป็น 70

กำหนดค่า Set Key Frames Every เป็น 20

กำหนดค่า Capture Frames Every เป็น 50

กำหนดค่า Playback Rate เป็น 20

จากนั้นเลือกที่ปุ่ม Configure แล้วกำหนดค่าดังรูปด้านล่าง

กำหนดเป็นแบบ Single pass - quantizer-based(CQP)

กำหนดค่าเป็น 35 หากมากกว่านี้ภาพจะไม่ชัด หากต้องการภาพชัดกว่านี้ก็ให้ลดค่านี้ลงตามต้องการ

กำหนด Log level เป็น None

ค่าอื่น ๆ ใช้ค่าเดิมของโปรแกรม

เสร็จแล้วเลือก OK เพื่อออกจากหน้าต่างกำหนดค่า

 

การกำหนดค่าเพื่อเลื่อนกรอบหน้าต่างบันทึกตามการเลื่อน Mouse โดยอัตโนมัติ

เป็นการกำหนดให้กรอบพื้นที่หน้าจอที่บันทึกวีดีโอให้เลื่อนไปตามเมาส์โดยอัตโนมัติ เพื่อให้โปรแกรมบันทึกหน้าจอในส่วนที่เราได้เลื่อนเมาส์ไป โดยเลือกที่เมนู Options > Enable Autopan สังเกตว่าจะมีเครื่องหมายขีดถูกอยู่ และหากต้องการกำหนดความเร็วในการเลื่อนกรอบหน้าต่างบันทึกให้กำหนดที่เมนู Options > Autopan Speed ... ค่าปรกติจะอยู่ที่ 20

 

การกำหนดค่าการบันทึกเสียงจากไมโครโฟน

การตั้งค่าให้โปรแกรมทำการบันทึกเสียงจากไมโครโฟน ให้เลือกที่เมนู Options > Record audio from microphone สังเกตว่าจะมีเครื่องหมายขีดถูกอยู่ ดังรูปด้านล่าง

 

การกำหนดค่า Audio Options

การกำหนดค่า Audio Options for Microphone เพื่อกำหนดรูปแบบการเข้ารหัสเสียง โดยเลือกที่เมนู Options > Audio Options > Audio options for microphone จะแสดงหน้าจอดังรูปด้านล่าง

ตรงนี้จะเป็นการกำหนดคุณภาพของเสียงสามารถกำหนดได้ตามความต้องการ ในบทความนี้กำหนดเป็น 22.05 kHz, mono, 16-bit เสร็จแล้วเลือกที่ Choose Compressed Format เพื่อกำหนดค่า Codec ที่ใช้ในการบีบอัด จะแสดงหน้าจอ และกำหนดค่าดังรูปด้านล่าง

กำหนดค่า Format เป็น Lame MP3

กำหนด Attributes เป็น 32 kBit/s, 22,050 Hz, Mono 3kb/sec

เสร็จแล้วกด OK เพื่อบันทึกและออกจากการกำหนดค่า

 

การกำหนดค่า Program Options

ทำการกำหนดค่าตามรูปด้านล่าง

Minimize program on start recording คือให้ย่อหน้าต่างโปรแกมทันทีเมื่อเริ่มการบันทึก เพื่อไม่ให้หน้าต่างของโปรแกรมมาเกะกะการบันทึก

Hide flashing rectangle during recording คือกำหนดให้โปรแกรมซ่อนเส้นขอบที่กระพริบแสดงพื้นที่บันทึก ถ้ากำหนดให้ซ่อนเราจะไม่เห็นขอบเขตพื้นที่บันทึก

Save settings on exit คือกำหนดให้โปรแกรมบันทึกการกำหนดค่าต่าง ๆ เมื่อเราปิดโปรแกรม

ต่อไปกำหนดค่า Play AVI file when recording stops > Do not play AVI file เพื่อกำหนดไม่ให้โปรแกรมเล่นไฟล์วีดีโอที่เราบันทึกทันทีหลังจากบันทึกเสร็จ ดังรูปด้านล่าง

ต่อไปกำหนดระดับความสำคัญของโปรแกรมเป็น Highest ดังรูปด้านล่าง

ต่อไปเป็นการกำหนดค่าให้โปรแกรมถามชื่อไฟล์ที่จะบันทึกทุกครั้งที่ทำการบันทึกเสร็จ ปรกติจะเป็นค่านี้อยู่แล้ว ดังรูปด้านล่าง

 

ในส่วนของ Record to Flash Options จะไม่กำหนดค่าอะไรดังรูปด้านล่าง

 

การกำหนดคีย์ลัดสำหรับการบันทึก

ในการกำหนดคีย์ลัดสำหรับการบันทึกให้ไปที่เมนู Options > Keyboard Shortcuts จะแสดงหน้าจอดังรูปด้านล่าง

ในหน้าต่างนี้เราสามารถกำหนดคีย์ลัดสำหรับเริ่ม พัก หยุด ยกเลิกการบันทึก เพื่อเพิ่มความสะดวกในการใช้งานโปรแกรม เราสามารถกำหนดได้ตามความต้องการ แต่ควรคำนึงถึงว่ามีโปรแกรมอื่นที่ใช้คีย์ลัดเดียวกันนี้หรือเปล่าเพราะอาจจะไปซ้ำกับโปรแกรมอื่นได้

ค่าเริ่มต้นของโปรแกรมจะใช้ F8 ในการเริ่มและพักการบันทึก F9 สำหรับหยุดการบันทึก

 

ผู้เขียนหวังว่าบทความนี้คงจะมีประโยชน์ในการนำไปประยุกต์ใช้กับงานต่าง ๆ ได้ไม่มากก็น้อยนะครับ เมื่อใช้งานแล้วมีปัญหาหรืออะไรที่จะแนะนำเพิ่มเติมสามารถแนะนำกันเข้ามาได้ครับ โปรแกรมนี้ถึงแม้ว่าจะไม่ได้มีฟังก์ชั่นเทียบได้กับโปรแกรมในเชิงพานิชย์ต่าง ๆ เช่น Camtasia Studio แต่เราก็สามารถนำมาปรับใช้ให้เหมาะสมกับงานต่าง ๆ ได้ดีเพียงพอกับความต้องการแล้ว ไม่จำเป็นต้องไปซื้อโปรแกรมแพง ๆ มาใช้ หรือไม่ต้องแอบใช้โปรแกรมแบบละเมิดลิขสิทธิ์ที่เราเห็นกันจนชินอย่างทุกวันนี้ ต้องยอมรับว่าปัญหาการละเมิดลิขสิทธิ์เป็นปัญหาใหญ่ที่แก้ยาก ทุกคนปล่อยเลยตามเลยกันหมด ในช่วงเวลาอันสั้นเราคงไม่สามารถใช้โปรแกรมที่ถูกต้องได้ทั้งหมด ทุกคนต้องช่วยกันเริ่มแก้ไปทีละนิด เริ่มจากจุดเล็ก ๆ ค่อย ๆ เป็น ค่อย ๆ ไป สร้างความเข้าใจในเรื่องลิขสิทธิ์ให้ทุกคนได้เข้าใจ สักวันปัญหาเรื่องการละเมิดลิขสิทธิ์โปรแกรมคงหมด หรือลดน้อยลงไป